Erb-Duchenne Paralizisi (C5-C6)Üst Kol Doğum Felci (Bahşiş Eli) (Erb-Duchenne Paralizisi (C5-C6))
Erb-Duchenne Paralizisi (C5-C6) Nedir?
Erb-Duchenne Paralizisi; obstetrik brakiyal pleksus yaralanmalarının %75-80'ini oluşturan en yaygın ve prognozu en iyi olan tipidir. C5 ve C6 (bazen C7) köklerinin birleştiği Üst Trunkus etkilenir. Omuz abdüktörleri, dış rotatörleri, dirsek fleksörleri ve supinatör kaslar felç olurken; C8-T1 korunduğu için el intrensek kasları ve kavrama refleksi tamamen sağlamdır.
Erb-Duchenne Paralizisi, doğumsal brakiyal pleksus yaralanmasının en sık görülen ve iyileşme şansı en yüksek olan tipidir. Boyundaki üst sinir kökleri (C5-C6) etkilendiği için bebeğin el parmaklarıyla yakalama gücü tamamen sağlamdır, ancak omuzunu kaldırmakta, dirseğini bükmekte ve avuç içini yukarı çevirmekte zorlanır.
Temel Nedenler ve Biyomekanik
Bilmeniz Gereken Temel Noktalar
- •Tipik 'Bahşiş Eli (Waiter's Tip)' Postürü:
- •• Omuz: Adduksiyon ve İnternal Rotasyonda (Deltoid, Supraspinatus ve İnfraspinatus felci)
- •• Dirsek: Ekstansiyonda (Biseps ve Brakialis felci; Triseps sağlam)
- •• Ön Kol ve El Bileği: Ön kol pronasyonda, C7 katılımı varsa el bileği fleksiyonda
- •Neden 'Bahşiş Eli' Duruşu Olur? Omuzu dışa çeviren ve dirseği büken kaslar geçici olarak zayıf olduğu için kol gövdeye yapışık, dirsek düz ve avuç içi geriye dönük durur. Bizim egzersizdeki hedefimiz bunun tam tersi olan 'Koltuk altını havalandır, dirseği bük ve avuç içini bebeğin yüzüne çevir' hareketleridir!
- •Parmaklar Sağlamdır: Bebeğinizin avuç içine parmağınızı koyduğunuzda sıkıca kavradığını görürsünüz; çünkü el sinirleri sağlamdır.
- •Sabit 'Özgürlük Heykeli' Ateli Takmayın: Eskiden kolu yukarıda sabit tutan alçı/ateller yapılırdı; günümüzde omuzu dondurduğu için bu sabit ateller kullanılmaz, kolun gün boyu serbestçe hareket ettirilmesi esastır.
Değerlendirme Yöntemleri
1. Refleks Muayenesi (Moro vs. Palmar Kavrama)
Moro Refleksi: Etkilenen kolda omuz abduksiyonu ve dirsek fleksiyonu yapılamadığı için asimetriktir (yoktur). Palmar Yakalama (Grasp) Refleksi: C8-T1 sağlam olduğu için TAM VE NORMALDİR (Klumpke'den en önemli farkı!). Biseps ve brakioradialis DTR alınamaz.
2. Glenohumeral İç Rotasyon Kontraktürü & Borazan İşareti
Pasif dış rotasyon açısı (skapula sabitken); çocuk elini ağzına götürmeye çalışırken dış rotasyon ve supinasyon yapamadığı için omuzunu aşırı abduksiyona kaldırması (Trumpet Sign / Borazan İşareti).
3. Aktif Hareket Ölçeği (AMS) & Kurabiye Testi
Omuz abduksiyonu, dış rotasyonu, dirsek fleksiyonu ve ön kol supinasyonunun yerçekimsiz ve yerçekimine karşı puanlanması.
1. Eli Ağza Götürme (Kurabiye) Gözlemi
Bebeğinizin dirseğini bükerek elini ve oyuncakları ağzına götürüp götüremediği takip edilir.
2. Koltuk Altı ve Dışa Dönüş Açısı
Koltuk altının rahat açılıp açılmadığı ve kolun dışa dönüş esnekliği ölçülür.
3. Avuç İçi Çevirme
Bebeğin avuç içini tavana ve yüzüne doğru çevirebilme gücü incelenir.
Tedavi Seçenekleri ve Faz Bazlı Protokol
✨ Zenginleştirilmiş GIF Egzersiz & Koruma Rehberi1. Anti-Deformite Pozisyonlama ve Skapula Sabitli Germe
- •'Bahşiş eli' postürünün tam zıttı olan omuz abduksiyon + dış rotasyon, dirsek fleksiyon ve ön kol supinasyon yönlerinde günde 4-5 kez (her bez değişiminde) skapula sabitlenerek nazik pasif EHA
- •Önemli Uyarı: Eskiden kullanılan kolu 90° abduksiyon ve 90° dış rotasyonda sabitleyen 'Özgürlük Heykeli (Statue of Liberty)' atelleri artık KULLANILMAMAKTADIR (anterior omuz çıkığı ve abduksiyon kontraktürü yaptığı için terk edilmiştir!); bunun yerine aralıklı egzersiz ve sadece gerekirse el bileği nötral ateli kullanılır
2. Hedef Kas Aktivasyonu (Dış Rotatör, Biseps ve Supinatör)
- •Yan yatışta (yerçekimsiz düzlemde) çıngıraklı oyuncaklarla aktif dirsek fleksiyonu ve eli ağza götürme fasilitasyonu
- •Ön kol supinasyonunu uyarmak için bebeğin avuç içine parlak/sesli çıkartmalar yapıştırarak avuç içine bakmasını sağlama
- •Dört ayak (emekleme) ve oturma pozisyonunda açık el üzerine ağırlık aktarma (propriosepsiyon ve triseps-omuz ko-kontraksiyonu)
3. Sekonder Kompansasyonların (Borazan İşareti) Önlenmesi
- •Dirsek gövdeye yakınken dış rotasyon ve supinasyon oyunları (bardağı/kaşığı omuzu kaldırmadan ağza götürme)
- •Kinesio bantlama (ön kol supinasyon ve deltoid/infraspinatus fasilitasyon tekniği) ve su içi oyunlar
1. Adım: 'Bahşiş Eli' Duruşunu Açan 3 Temel Egzersiz
- •1. Omuz Dışa Çevirme: Bebeğiniz sırtüstü yatarken dirseğini 90 derece büküp gövdesine yaslayın; bir elinizle omuz başını sabit tutarken diğer elinizle ön kolunu dışa doğru yavaşça açıp 10 saniye bekleyin
- •2. Dirsek Bükme ve El-Ağız Oyunu: Bebeğinizin elini bükerek kendi ağzına, yanağına ve sizin yüzünüze dokundurun (eline hafif tatlı anne sütü sürerek elini ağzına götürmesini teşvik edebilirsiniz!)
- •3. Avuç İçi Çevirme (Cee-Ee Oyunu): Ön kolunu nazikçe çevirerek avuç içine renkli bir çıkartma/oyuncak koyun ve bebeğinizin kendi avuç içine bakmasını sağlayın
2. Adım: Yan Yatış ve Karın Üstü Oyunlar
- •Bebeğinizi sağlam tarafı üzerine yan yatırın (zayıf kolu üstte kalsın); bu pozisyonda yerçekimi azaldığı için kolunu öne uzatması ve dirseğini bükmesi çok daha kolaydır!
- •Uyanıkken karın üstü yatırarak dirsekleri üzerinde yükselmesini destekleyin
3. Adım: İki El İle Ortada Oyun
- •Büyük bir topu, biberonu veya balonu her iki eliyle ortada birlikte tutmasını sağlayarak beynin iki kolu eşit kullanmasını öğretin
Hareketli (GIF) Terapötik Egzersiz Rehberi
Biyomekanik açı, hedef kas grubu ve dozaj parametreleriyle animasyonlu klinik egzersiz protokolü (Büyütmek için görsele tıklayın)
Evde adım adım güvenle uygulayabileceğiniz hareketli egzersiz gösterimleri (Büyütmek için görsele tıklayın)
🔍 Büyüt1. C5-C6 Üst Trunkus Felcinde Subskapularis Kontraktürüne Karşı Skapula Sabitli Dış Rotasyon
1. Dirsek Gövde Yanındayken Ön Kolu Dışa Doğru Açma
Erb-Duchenne paralizisinde içe dönük kalan omuzu ('bahşiş bekleyen garson eli') açarak glenohumeral displaziyi önleyen 1 numaralı harekettir.
Bebeğinizin dirseğini 90 derece büküp yanına yaslayın; bir elinizle omzunu sabitlerken diğer elinizle ön kolunu dışa doğru açıp 10 saniye tutun.
🔍 Büyüt2. Pronasyon ve (C7 Katılımı Varsa) El Bileği Fleksiyon Duruşuna Karşı Supinasyon Mobilizasyonu
2. Avuç İçini Bebeğin Yüzüne Çevirme Oyunu
Biseps ve supinatör kasların reinnervasyon sürecinde ön kol rotasyon açıklığını korur.
Avuç içi geriye bakan kolu nazikçe çevirerek avuç içinin bebeğinizin yüzüne ve tavana bakmasını sağlayın.
🔍 Büyüt3. Yan Yatışta (Yerçekimsiz Düzlemde) Aktif/Yardımlı Dirsek Fleksiyonu ve El-Ağız Koordinasyonu
3. Sağlam Tarafa Yan Yatırıp Elini Ağzına Götürme Oyunu
Sağlam taraf üzerine yan yatışta yerçekimi ortadan kalktığı için zayıf biseps kası dirseği çok daha kolay büker.
Bebeğinizi sağlam tarafı üzerine yan yatırın; üstte kalan zayıf eline çıngırak vererek veya elini ağzına dokundurarak dirseğini bükmesini teşvik edin.
🔍 Büyüt4. Abduksiyon Kompansasyonu (Borazan İşareti) Olmadan Skapular Plan Elevasyonu
4. Dirseği Yana Savurmadan Öndeki Oyuncağa Uzanma
Çocuğun elini ağzına götürürken omuzunu 90° yana kaldırma (borazan çalar gibi) alışkanlığını önleyip fizyolojik hareketi kazandırır.
Çocuğunuz elini ağzına veya yukarı götürürken dirseğini yana doğru borazan çalar gibi açmasına izin vermeden düz hizada uzanmasını destekleyin.
🔍 Büyüt5. Skapulohumeral Ritim Koruyucu Bilateral Omuz Fleksiyonu ve Elevasyonu
5. İki Kolla Birlikte Büyük Topa veya Sopaya Uzanma
Erb-Duchenne felcinde içe dönük kalan omuzun bimanuel (iki elli) büyük oyuncaklarla orta hatta ve yukarı yönde simetrik çalışmasını sağlar.
Bebeğinizin/çocuğunuzun iki eliyle birden büyük ve hafif bir plaj topunu tutarak yukarı doğru kaldırmasını oyunla destekleyin.
🔍 Büyüt6. Kapalı Kinetik Zincir Glenohumeral Aproksimasyon ve Serratus Anterior Aktivasyonu
6. Duvarda Top veya Yerde Zayıf Kola Güvenli Ağırlık Verme
Kapalı zincirde kola verilen nazik ağırlık eklem reseptörlerini uyarır, skapular kanatlaşmayı azaltır ve deltoid-manşet ko-kontraksiyonunu başlatır.
Otururken veya ayakta duvardaki yumuşak bir topa zayıf eliyle dokunup itme oyunu oynatarak omuz çevresi kaslarını uyandırın.
Kaçınılması Gereken Hareketler ve Kesin Yasaklar
1. KESİN YASAK: Eskiden Kullanılan 'Özgürlük Heykeli (Statue of Liberty — 90° Abduksiyon/Dış Rotasyon)' Sabit Alçı/Atelini Takmak (Ön Çıkık ve Kontraktür Yapar!)
1. Bebeğin Kolunu Yukarıda Sabitleyen 'Özgürlük Heykeli' Alçısı/Ateli Kullanmak veya Kolu Çengelli İğneyle Yastığa Tutturmak (Omuzu Çıkarır!)
2. Skapulayı Sabitlemeden Pasif Omuz Abduksiyon ve Dış Rotasyonu Zorlamak
2. Kürek Kemiğini Tutup Sabitlemeden Bebeğin Kolunu Zorla Yana ve Dışa Açmak
3. Bebeği Koltuk Altlarından Tutarak Kaldırmak veya Etkilenen Kol Üzerine Yatırmak
3. Bebeği Koltuk Altlarından Tutup Kaldırmak
4. 3. Ay Sonunda Aktif Dirsek Fleksiyonu (Biseps) Dönmemişse Mikrocerrahi Değerlendirmeyi Geciktirmek!
4. 3. Ay Dolduğunda Bebek Hala Dirseğini Büküp Elini Ağzına Götüremiyorsa Doktor Kontrolünü Geciktirmek!
Erb-Duchenne Paralizisi (C5-C6) — Video Rehberi
Videoların üzerine tıklayarak doğrudan pencerede açıp izleyebilir veya 📋 Özet & Ayarlar penceresinden detayları inceleyebilirsiniz.
Hastalığın Tanımı İle İlgili Video (1 Video)
Patofizyoloji, biyomekanik ve klinik tablo özeti
Hastalığın ne olduğu, neden geliştiği ve temel mekanizması
Obstetrik Brakiyal Pleksus ve Erb-Duchenne Paralizisi Klinik Muayenesi ve Bilgilendirme
Erb-Duchenne Paralizisi; obstetrik brakiyal pleksus yaralanmalarının %75-80'ini oluşturan en yaygın ve prognozu en iyi olan tipidir. C5 ve C6 (bazen C7) köklerinin birleştiği Üst Trunkus etkilenir. Omuz abdüktörleri, dış rotatörleri, dirsek fleksörleri ve supinatör kaslar felç olurken; C8-T1 korunduğu için el intrensek kasları ve kavrama refleksi tamamen sağlamdır.
Erb-Duchenne Paralizisi, doğumsal brakiyal pleksus yaralanmasının en sık görülen ve iyileşme şansı en yüksek olan tipidir. Boyundaki üst sinir kökleri (C5-C6) etkilendiği için bebeğin el parmaklarıyla yakalama gücü tamamen sağlamdır, ancak omuzunu kaldırmakta, dirseğini bükmekte ve avuç içini yukarı çevirmekte zorlanır.
Tedaviler ve Egzersizler İle İlgili Videolar
Faz bazlı fizyoterapi protokolleri, mobilizasyon ve terapötik egzersizler
Aşamalı iyileşme ve evde güvenli egzersiz uygulamaları
Pediatrik Brakiyal Pleksus (Erb-Duchenne ve Klumpke) Rehabilitasyon Egzersizleri
1. Anti-Deformite Pozisyonlama ve Skapula Sabitli Germe: 'Bahşiş eli' postürünün tam zıttı olan omuz abduksiyon + dış rotasyon, dirsek fleksiyon ve ön kol supinasyon yönlerinde günde 4-5 kez.
1. Adım: 'Bahşiş Eli' Duruşunu Açan 3 Temel Egzersiz: 1. Omuz Dışa Çevirme: Bebeğiniz sırtüstü yatarken dirseğini 90 derece büküp gövdesine yaslayın; bir elinizle omuz başını sabit tutarken.
Brakiyal Pleksus Yaralanmalarında Üst Ekstremite Eklem Hareket Açıklığı Egzersizleri
2. Hedef Kas Aktivasyonu (Dış Rotatör, Biseps ve Supinatör): Yan yatışta (yerçekimsiz düzlemde) çıngıraklı oyuncaklarla aktif dirsek fleksiyonu ve eli ağza götürme fasilitasyonu
2. Adım: Yan Yatış ve Karın Üstü Oyunlar: Bebeğinizi sağlam tarafı üzerine yan yatırın (zayıf kolu üstte kalsın); bu pozisyonda yerçekimi azaldığı için kolunu öne uzatması ve dirseğini bükmesi.
Klinik Değerlendirme, Gonyometri ve Özel Test Videoları
Yalnızca Sağlık Profesyoneli modunda görüntülenir (Hasta modunda gizlidir)
Obstetrik Brakiyal Pleksus ve Erb-Duchenne Paralizisi Klinik Muayenesi ve Bilgilendirme
Refleks Muayenesi (Moro vs. Palmar Kavrama): Moro Refleksi: Etkilenen kolda omuz abduksiyonu ve dirsek fleksiyonu yapılamadığı için asimetriktir (yoktur). Palmar Yakalama (Grasp) Refleksi: C8-T1.
Omuz Eklemi Gonyometrik Ölçümü (Fleksiyon, Abduksiyon, İç ve Dış Rotasyon)
Glenohumeral İç Rotasyon Kontraktürü & Borazan İşareti: Pasif dış rotasyon açısı (skapula sabitken); çocuk elini ağzına götürmeye çalışırken dış rotasyon ve supinasyon yapamadığı için omuzunu.