Metakarp (Boksör Kırığı) ve Falanks KırıklarıEl Tarak ve Parmak Kırığı (Boksör Kırığı) (Metakarp ve Falanks Kırığı)
Metakarp (Boksör Kırığı) ve Falanks Kırıkları Nedir?
Metakarp ve falanks kırıkları; avuç içini oluşturan tarak kemikleri (metakarplar) ile parmak kemiklerinin (proksimal, orta ve distal falankslar) darbe, ezilme veya burkulma sonucu gelişen kırıklarıdır. Özellikle sıkılı yumrukla sert bir zemine vurma sonucu 5. metakarp boynunda gelişen ve volar açılanma gösteren kırığa 'Boksör Kırığı' (Boxer's fracture) denir; intrinsik ve ekstrinsik kasların çekiş yönüne bağlı olarak kırık hattında açılanma ve parmaklarda rotasyonel dizilim bozukluğu görülebilir.
El tarak ve parmak kırıkları (Metakarp Kırığı / Boksör Kırığı ve Falanks Kırığı), avuç içindeki tarak kemiklerinin veya parmak kemiklerinin darbe, düşme, top çarpması ya da sert bir yere yumruk atma sonucu kırılmasıdır. Özellikle serçe parmağın altındaki 5. tarak kemiği kırığına Boksör Kırığı denir; el sırtında şişlik, morarma, yumruk yaparken boğumun içeri çökmesi ve parmak hareketlerinde ağrı ile kendini gösterir.
Temel Nedenler ve Biyomekanik
Bilmeniz Gereken Temel Noktalar
- •Sert bir cisme/duvara sıkılı yumrukla vurma (5. metakarp boyun - Boksör kırığı)
- •Top çarpması, parmak sıkışması, burkulma veya iş/ev kazaları (falanks şaft ve eklem içi kırıkları)
- •Kırık parçalarında rotasyonel deformite (parmaklar kapatıldığında tüm parmak uçları skafoid tüberküle bakmalı, üst üste binmemelidir)
- •Metakarp (Tarak) Kemikleri: Avuç içini oluşturan ve yumruk yaptığımızda tepecikleri (boğumları) belirginleşen 5 adet kemiktir; Boksör kırığında 5. parmak boğumu içeri çöker.
- •Güvenli Atel Pozisyonu: Parmak bağlarının kısalmaması için atel içinde tarak boğumları bükülü, parmak uçları ise düz tutulur.
- •Tendon Kaydırma: Parmakları hareket ettiren ince kirişlerin kemik kaynama dokusuna yapışmaması için yapılan özel yumruk serisi egzersizleridir.
Değerlendirme Yöntemleri
1. Rotasyonel Dizilim (Makaslama / Scissoring) Muayenesi
Hasta yarı yumruk yaptığında parmakların birbirinin üzerine binip binmediği (rotasyonel malrotasyon cerrahi endikasyondur) ve tırnak yataklarının paralelliği.
2. Toplam Aktif Hareket (TAM - Total Active Motion) Ölçümü
Parmak gonyometresi ile MKP + PİP + DİP toplam fleksiyon açısından ekstansiyon kayıplarının çıkarılması (TAM) ve avuç içi - parmak ucu mesafesi (kompozit yumruk).
3. İntrinsik Gerginlik (Bunnell-Littler) & Kavrama Gücü
Fleksör/ekstansör tendon adezyonu değerlendirmesi, Jamar dinamometresi ile kavrama ve pinchmetre ile çimdikleme kuvveti.
1. Parmak Hizası ve Yumruk Kapanışı
Parmaklarınızı kapattığınızda parmakların üst üste binip binmediği ve parmak uçlarınızın avuç içine tam değip değmediği ölçülür.
2. Şişlik ve Parmak Eklemleri Açısı
Parmak boğumlarındaki şişlik ve her bir parmak ekleminin bükülme/düzelme açıları değerlendirilir.
3. Sıkma ve İnce El Becerisi
Top sıkma, fermuar çekme, kalem tutma ve şişe açma gücünüz sağlam elinizle karşılaştırılır.
Tedavi Seçenekleri ve Faz Bazlı Protokol
✨ Zenginleştirilmiş GIF Egzersiz & Koruma RehberiFaz 1: Güvenli Pozisyonda Koruma ve Ödem Fazı (0 - 3/4. Hafta)
- •Ulnar oluk ateli (ulnar gutter splint) veya intrinsik-plus (MKP 70-90° fleksiyon, İP 0° ekstansiyon) atelleme; stabil falanks kırıklarında komşu parmakla 'buddy taping' (arkadaş bantlama)
- •El elevasyonu, Koban bandaj ile parmak ödem kontrolü ve atel dışındaki serbest parmakların tam EHA'sı
- •Cerrah onayıyla 2-3. haftada koruyucu atel içinden çıkarılarak ağrısız aktif tendon kaydırma (düz el -> çengel -> tam yumruk -> masa üstü) egzersizleri
Faz 2: Aktif Tendon Kaydırma ve Eklem Mobilizasyonu (3/4 - 6. Hafta)
- •Atelin gündüz kademeli bırakılması; FDS (yüzeyel) ve FDP (derin) fleksör tendonlar için izole parmak bloklama (blocking) egzersizleri
- •MKP fleksiyon kısıtlılığı veya PİP fleksiyon kontraktürüne karşı nazik eklem mobilizasyonu ve dinamik/statik progresif atelleme
- •Kırık kallusu üzerinde ve K-teli/plak insizyon hattında derin friksiyon skar masajı ve desensitizasyon
Faz 3: Kuvvetlendirme ve İnce Motor Koordinasyon (6 - 10+ Hafta)
- •Terapötik oyun hamuru (putty), parmak yayları ve el egzersiz ağı ile progresif kavrama ve interosseöz/lubrikal (intrinsik) güçlendirme
- •Yazı yazma, düğme ilikleme, klavye kullanımı ve küçük objeleri manipüle etme gibi ince motor beceri eğitimi
- •Temas sporlarına ve tam yumruk darbesi içeren aktivitelere tam radyolojik kaynama (8-12. hafta) sonrası dönüş
1. Dönem: Atel / Arkadaş Bantlama ve Şişlik Dönemi (İlk 3 - 4 Hafta)
- •İlk günlerde elinizi kalp seviyesinin üzerinde tutarak parmaklarınızdaki şişliği indirin
- •Atel içinde olmayan boşta kalan parmaklarınızı, dirseğinizi ve omuzunuzu her saat başı hareket ettirin
- •Parmak kırığınız yan parmağa bantlanarak (arkadaş bantlama) tedavi ediliyorsa, iki parmağı birlikte yavaşça büküp açın
2. Dönem: Atel Çıkışı ve Tendon Kaydırma Dönemi (3 - 6. Hafta)
- •Ilık su içinde Tendon Kaydırma Serisi yapın: 1) Parmaklar tam düz, 2) Masa üstü (sadece kök boğumlar bükülü), 3) Çengel yumruk, 4) Tam yumruk
- •Sağlam elinizle kırık parmağınızın alt boğumunu sabitleyip sadece orta ve uç boğumunu tek tek büküp açın (Bloklama Egzersizi)
- •Bu dönemde henüz sert cisimleri sıkmayın ve elinizle ağır yük kaldırmayın
3. Dönem: Kavrama Güçlendirme Dönemi (6. Haftadan Sonra)
- •Yumuşak egzersiz hamuru veya sünger top sıkarak avuç içi ve parmak gücünüzü kademeli artırın
- •Parmaklarınızın arasına paket lastiği geçirip parmaklarınızı dışa doğru açarak el içi ince kaslarınızı güçlendirin
Hareketli (GIF) Terapötik Egzersiz Rehberi
Biyomekanik açı, hedef kas grubu ve dozaj parametreleriyle animasyonlu klinik egzersiz protokolü (Büyütmek için görsele tıklayın)
Evde adım adım güvenle uygulayabileceğiniz hareketli egzersiz gösterimleri (Büyütmek için görsele tıklayın)
🔍 Büyüt1. Wehbe Six-Pack Diferansiyel Fleksör/Ekstansör Tendon Kaydırma
1. Parmakları Sırayla Düz Açma, Çengel ve Tam Yumruk Yapma
Metakarp ve falanks kırıklarında kırık kallusuna yapışma eğiliminde olan FDS, FDP ve ekstansör mekanizmanın diferansiyel kaymasını sağlayarak parmak tutukluğunu önler.
Parmaklarınızı önce tam düz açın, sonra sadece kök boğumları bükün (masa üstü), ardından uç boğumları bükün (çengel) ve son olarak tam yumruk yapın.
🔍 Büyüt2. Aktif Oppozisyon ve Parmak Rotasyonel Hizalama (Scissoring Kontrolü) Egzersizi
2. Başparmağı Sırayla Tüm Parmakların Ucuna Değdirip Açma
Özellikle 4. ve 5. metakarp (boksör) kırıkları sonrası parmakların avuç ortasına doğru birbirinin üzerine binmeden (malrotasyon olmadan) koordineli kapanmasını eğitir.
Başparmağınızı sırayla tüm parmaklarınızın ucuna değdirin; parmaklarınızı kapatırken birbirinin üstüne binmediğinden ve düzgün kapandığından emin olun.
🔍 Büyüt3. Ulnar Oluk Ateli Sonrası Aktif El Bileği Fleksiyon-Ekstansiyonu
3. Atel Çıktıktan Sonra El Bileğini Yukarı ve Aşağı Hareket Ettirme
Ulnar gutter (oluk) ateli sonrası bilek ekstansiyon/fleksiyon hareket açıklığını yeniden kazandırır ve tenodez etkisiyle parmak fleksiyonunu destekler.
Atel çıktıktan sonra ön kolunuzu masaya koyup bileğinizi yavaşça yukarı ve aşağı bükerek bilek esnekliğinizi geri kazanın.
🔍 Büyüt4. Faz 3 İntrensek (İnterosseöz/Lubrikal) ve Kaba Kavrama Kuvvetlendirme
4. Yumuşak Egzersiz Topu Sıkarak Avuç İçi ve Parmak Güçlendirme
6. haftadan sonra radyolojik kaynama ile birlikte yumuşak putty/top kullanılarak kompozit parmak fleksiyonu ve kaba kavrama kuvvetinin artırılması.
6. haftadan sonra avucunuza aldığınız yumuşak bir egzersiz topunu veya hamurunu tüm parmaklarınızla sıkarak el gücünüzü artırın.
🔍 Büyüt5. Dorsal ve Palmar İnterosseöz Kas Rehabilitasyonu
5. Parmakları Yelpaze Gibi Açıp 5 Saniye Tutma
Metakarp diyafiz ve boyun kırıkları sonrası intermetakarpal boşlukta gelişen ödem ve fibrozisi çözerek interosseöz kasların parmak abduksiyon/MKP fleksiyon fonksiyonunu korur.
Parmaklarınızı düz uzatıp aralarını yelpaze gibi açabildiğiniz kadar açın, 5 saniye bekleyip yavaşça birleştirin.
🔍 Büyüt6. Ekstrinsik Tendon Adezyon Çözücü Nazik Pasif/Aktif-Asistif Germe
6. Kaynama Sonrası Avuç İçi ve Parmakları Nazikçe Esnetme
Kırık kallusuna yapışan ekstansör digitorum kommunis veya fleksör tendonların kayma mesafesini artırarak parmakta ekstansiyon kaybını (extensor lag) giderir.
Kemik kaynaması tamamlandıktan sonra elinizi düzleştirip diğer elinizle parmaklarınızı ve bileğinizi nazikçe geriye doğru esnetin.
Kaçınılması Gereken Hareketler ve Kesin Yasaklar
1. Tam Konsolidasyon Öncesi (İlk 8-12 Hafta) Metakarp Başına Aksiyel Darbe / Yumruk Travması (Tekrar Kırılma & Volar Açılanma!)
1. Kemik Tam Güçlenmeden Yumruk Atmak, Kum Torbasına Vurmak veya Sert Bir Yere Çarpmak
2. Erken Fazda Güçlü Kompozit Fleksiyonla Ağır Yük Kavramak (İntrensek/Fleksör Çekişle Apeks Dorsal Deformiteyi Artırır)
2. İlk 4-6 Hafta Kırık Elin Parmaklarıyla Ağır Poşet, Damacana veya Ağırlık Kaldırmak
3. MKP Eklemleri Tam Ekstansiyonda İmmobilize Etmek (Kollateral Ligament Kısalığı ve Kalıcı Parmak Sertliği Yapar!)
3. Doktorun Verdiği Atel Pozisyonunu Bozmamak ve Serbest Parmakları Hareketsiz Bırakmamak
4. Kallus Evresinde Falanks/Metakarp Üzerine Agresif Pasif Manipülasyon Uygulamak
4. Sertleşen Parmağı Açmak İçin Diğer Elle Zorla Geriye Bükmek veya Kütletmeye Çalışmak
Metakarp (Boksör Kırığı) ve Falanks Kırıkları — Video Rehberi
Videoların üzerine tıklayarak doğrudan pencerede açıp izleyebilir veya 📋 Özet & Ayarlar penceresinden detayları inceleyebilirsiniz.
Hastalığın Tanımı İle İlgili Video (1 Video)
Patofizyoloji, biyomekanik ve klinik tablo özeti
Hastalığın ne olduğu, neden geliştiği ve temel mekanizması
Boksör Kırığı (5. Metakarp / El Tarak Kemiği Kırığı) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
Metakarp ve falanks kırıkları; avuç içini oluşturan tarak kemikleri (metakarplar) ile parmak kemiklerinin (proksimal, orta ve distal falankslar) darbe, ezilme veya burkulma sonucu gelişen kırıklarıdır. Özellikle sıkılı yumrukla sert bir zemine vurma sonucu 5. metakarp boynunda gelişen ve volar açılanma gösteren kırığa 'Boksör Kırığı' (Boxer's fracture) denir; intrinsik ve ekstrinsik kasların çekiş yönüne bağlı olarak kırık hattında açılanma ve parmaklarda rotasyonel dizilim bozukluğu görülebilir.
El tarak ve parmak kırıkları (Metakarp Kırığı / Boksör Kırığı ve Falanks Kırığı), avuç içindeki tarak kemiklerinin veya parmak kemiklerinin darbe, düşme, top çarpması ya da sert bir yere yumruk atma sonucu kırılmasıdır. Özellikle serçe parmağın altındaki 5. tarak kemiği kırığına Boksör Kırığı denir; el sırtında şişlik, morarma, yumruk yaparken boğumun içeri çökmesi ve parmak hareketlerinde ağrı ile kendini gösterir.
Tedaviler ve Egzersizler İle İlgili Videolar
Faz bazlı fizyoterapi protokolleri, mobilizasyon ve terapötik egzersizler
Aşamalı iyileşme ve evde güvenli egzersiz uygulamaları
El Parmak Kırığı ve Boksör Kırığı Tedavisi | Tüm Fizik Tedavi Egzersizleri
Six-pack fleksör/ekstansör tendon kaydırma (gliding), izole FDS/FDP bloklama egzersizleri, MKP/PİP mobilizasyonu ve kavrama kuvvetlendirme.
Parmak ve tarak kemiği (boksör) kırıklarında alçı çıktıktan sonra parmak sertliğini açan tendon kaydırma ve yumruk yapma egzersizleri.
Metakarp (Boksör) Kırığı Sonrası Evde Fizik Tedavi Uygulamaları
İmmobilizasyon sonrası ödem yönetimi, aktif kompozit fleksiyon/ekstansiyon ve intrinsik el kaslarının (interosseöz/lubrikal) rehabilitasyonu.
Boksör kırığı sonrası eldeki şişliği indirmek, tarak boğumlarını açmak ve kavrama gücünü geri kazanmak için pratik egzersizler.
Klinik Değerlendirme, Gonyometri ve Özel Test Videoları
Yalnızca Sağlık Profesyoneli modunda görüntülenir (Hasta modunda gizlidir)
El ve El Bileği Klinik Muayenesi (Rotasyonel Dizilim & Tendon Bütünlüğü)
Metakarp ve falanks kırıklarında parmak kaskadı, rotasyonel makaslama (scissoring) kontrolü, FDS/FDP tendon testi ve toplam aktif hareket (TAM) muayenesi.
Jamar Dinamometresi ile Kavrama Kuvveti Ölçümü
El kırıkları rehabilitasyonunun Faz 3 aşamasında kaba kavrama kuvvetinin standart Jamar dinamometresi ile ölçümü.