Klavikula (Köprücük Kemiği) KırığıKöprücük Kemiği Kırığı (Klavikula Kırığı)
Klavikula (Köprücük Kemiği) Kırığı Nedir?
Klavikula kırıkları; tüm erişkin kırıklarının yaklaşık %5'ini, omuz kuşağı kırıklarının ise %40-45'ini oluşturan, göğüs kemiği (sternum) ile kürek kemiği (akromiyon) arasındaki tek kemik bağlantının kırılmasıdır. Vakaların %80'i kemik korteksinin en ince olduğu orta 1/3 şaft bölgesinde (Allman Grup I) görülür; sternokleidomastoid (SKM) kası mediyal parçayı yukarı-arkaya çekerken, pektoralis majör ve kolun ağırlığı lateral parçayı aşağı-öne çeker.
Köprücük kemiği kırığı (Klavikula Kırığı), göğüs kemiği ile omuzu birbirine bağlayan 'S' şeklindeki yatay kemiğin genellikle omuz üzerine veya açık el üzerine düşme sonucu kırılmasıdır. Kırık bölgesinde keskin ağrı, şişlik, köprücük kemiği üzerinde ele gelen basamaklanma ve omuzun aşağı-öne doğru düşmesi ile kendini gösterir.
Temel Nedenler ve Biyomekanik
Bilmeniz Gereken Temel Noktalar
- •Omuz yan kısmı üzerine doğrudan düşme (%85 en yaygın mekanizma) veya trafik/bisiklet kazaları
- •Açık el üzerine düşme (FOOSH) sırasında aksiyel yükün kol boyunca klavikulaya iletilmesi
- •Allman Sınıflaması: Grup I (Orta 1/3 - %80), Grup II (Distal/Lateral 1/3 - %15, korakoklaviküler bağ hasarı açısından kritik), Grup III (Proksimal/Mediyal 1/3 - %5)
- •Köprücük Kemiği (Klavikula): Kolun gövdeyle bağlantısını sağlayan ve omuzu dik tutan tek yatay kemik köprüdür.
- •Kaynama Tepesi (Kallus): Kırık iyileşirken köprücük kemiği üzerinde ceviz/fındık büyüklüğünde sert bir kemik şişliği oluşması normaldir; zamanla küçülür.
- •Kol Askısı Desteği: Kolun kendi ağırlığı kırık uçlarını aşağı çektiği için ilk haftalarda dirseği alttan destekleyen askı kullanımı çok önemlidir.
Değerlendirme Yöntemleri
1. Nörovasküler & Pulmoner Tarama
Subklavyen arter/ven ve brakiyal pleksus (özellikle ulnar sinir/alt trunkus) basısı kontrolü; radial nabız, kapiller dolum, üst ekstremite dermatom/miyotom muayenesi ve keskin uçlu deplase kırıklarda pnömotoraks/cilt çadırlaşması (tenting) değerlendirmesi.
2. Omuz Kuşağı Postür ve Skapular Diskinezi Analizi
Etkilenen omuzda düşüklük (ptozis), protraksiyon ve kısalma ölçümü (sternal çentik - akromiyon mesafesi); skapulotorasik ritim ve pektoralis minör gerginlik kontrolü.
3. Gonyometrik EHA ve Fonksiyonel Skorlama
İmmobilizasyon sonrası glenohumeral fleksiyon, abduksiyon ve rotasyon açıları; DASH (Disabilities of the Arm, Shoulder and Hand) ve Constant-Murley Omuz Skoru.
1. Dolaşım ve Sinir Kontrolü
Köprücük kemiğinin hemen altından kola giden ana damar ve sinirler geçtiği için parmaklarda uyuşma, karıncalanma veya soğukluk olup olmadığı kontrol edilir.
2. Omuz Duruşu ve Hareket Açıklığı
Omuzlardaki seviye farkı, kürek kemiğinin duruşu ve haftalara göre kolu öne/yana kaldırma açınız değerlendirilir.
3. Kol ve Omuz Kas Gücü
Kemik kaynadıktan sonra omuz çevresi kasların gücü ve günlük giyinme/uzanma becerileriniz ölçülür.
Tedavi Seçenekleri ve Faz Bazlı Protokol
✨ Zenginleştirilmiş GIF Egzersiz & Koruma RehberiFaz 1: Akut Koruma ve İmmobilizasyon Fazı (0 - 3. Hafta)
- •Kol askısı (velpeau/omuz askısı) ile ekstremite ağırlığının desteklenmesi; ilk 2-3 hafta kırık hattında torsiyonel stres oluşturan 90° üzeri omuz elevasyonundan kaçınılması
- •Dirsek fleksiyon-ekstansiyon, ön kol supinasyon-pronasyon, el bileği hareketleri ve top sıkma ile distal ödem kontrolü
- •Ağrı sınırında nazik servikal EHA, skapular retraksiyon (kürek kemiklerini arkada yaklaştırma) ve Codman sarkaç egzersizleri
Faz 2: Erken Mobilizasyon ve Aktif-Asistif Faz (3 - 6. Hafta)
- •Klinik ağrının azalması ve kallus oluşumuyla birlikte kol askısının kademeli bırakılması; sopa (wand) yardımlı aktif-asistif omuz fleksiyonu ve skapular plan elevasyonu
- •Submaksimal ağrısız deltoid, rotator manşet ve skapular stabilizatör izometrik egzersizler
- •Cerrahi vakalarda insizyon hattı skar mobilizasyonu ve pektoralis minör/ön kapsül nazik germe
Faz 3: Progresif Kuvvetlendirme ve Spora/İşe Dönüş (6 - 12+ Hafta)
- •Radyolojik kaynama doğrulandıktan sonra TheraBand ve serbest ağırlıklarla rotator manşet, serratus anterior ve orta/alt trapez izotonik güçlendirme
- •Kapalı kinetik zincir üst ekstremite stabilizasyon egzersizleri (duvar şınavından zemin egzersizlerine geçiş) ve proprioseptif eğitim
- •Temas sporlarına ve ağır baş üstü yüklenmelere tam radyolojik konsolidasyon ve simetrik kas kuvveti (%90+) sonrası dönüş
1. Dönem: Kol Askısı ve Koruma Dönemi (İlk 3 Hafta)
- •Doktorunuzun verdiği kol askısını düzenli takın; ilk 2-3 hafta kırık kolunuzu omuz hizasından (90 dereceden) yukarı kaldırmayın ve o taraf üzerine yatmayın
- •Günde 3-4 kez askıyı çıkarıp üst kolunuzu gövdenize yakın tutarak dirseğinizi tam açıp kapatın ve el bileğinizi/parmaklarınızı çalıştırın
- •Dik oturarak kürek kemiklerinizi sırtınızda birbirine doğru hafifçe yaklaştırıp 5 saniye tutun (omuzların öne çökmesini önler)
2. Dönem: Yardımlı Açma Dönemi (3 - 6. Hafta)
- •Sırtüstü yatarken sağlam elinizle veya bir sopa yardımıyla kırık kolunuzu ağrısız sınırda yavaşça yukarı doğru kaldırın
- •Parmaklarınızla duvarda yukarı doğru yürüyerek omuz hareket açıklığınızı her gün azar azar artırın
- •Bu dönemde henüz ağır poşet taşımayın, kolunuzla yerden destek alarak kalkmayın
3. Dönem: Güçlendirme ve Normal Hayata Dönüş (6 - 12. Hafta)
- •Röntgende kaynama onaylandıktan sonra hafif egzersiz lastikleriyle omuz ve sırt kaslarınızı güçlendirin
- •Yüzme, bisiklet ve günlük tüm baş üstü hareketlerinize kademeli olarak geri dönün
Hareketli (GIF) Terapötik Egzersiz Rehberi
Biyomekanik açı, hedef kas grubu ve dozaj parametreleriyle animasyonlu klinik egzersiz protokolü (Büyütmek için görsele tıklayın)
Evde adım adım güvenle uygulayabileceğiniz hareketli egzersiz gösterimleri (Büyütmek için görsele tıklayın)
🔍 Büyüt1. İzometrik Skapular Retraksiyon (Orta/Alt Trapez ve Romboid Aktivasyonu)
1. Dik Oturup Kürek Kemiklerini Arkada Birbirine Yaklaştırma
Pektoralis majörün kırık distal parçasını öne-içe çekmesini (protraksiyon/kısalma) dengelemek için omuzları kulaklara kaldırmadan skapulaların adduksiyon ve depresyona alınması.
Dik oturun, omuzlarınızı yukarı kaldırmadan kürek kemiklerinizi sırtınızın ortasında birbirine doğru yaklaştırıp 5 saniye tutun. Bu hareket köprücük kemiğinizin düzgün kaynamasına yardımcı olur.
🔍 Büyüt2. Humerus Nötralde İzole Dirsek Fleksiyon-Ekstansiyon EHA Egzersizi
2. Üst Kolu Gövdeye Yakın Tutarak Dirseği Tam Açıp Kapatma
Üst kol gövde yanında nötral pozisyonda sabit tutularak (klavikulada rotasyon oluşturmadan) dirsek ekleminin tam fleksiyon ve ekstansiyona getirilmesi; biseps/ön kol kontraktürünü önler.
Günde 3-4 kez kol askınızı çıkarın; üst kolunuzu gövdenizden hiç ayırmadan sadece dirseğinizi yavaşça tam açıp kapatarak dirseğinizin tutulmasını önleyin.
🔍 Büyüt3. Faz 2 Aktif-Asistif Sopa (Wand) İle Omuz Elevasyonu
3. Sırtüstü Yatarken Sopa Yardımıyla Kolu Yavaşça Yukarı Kaldırma
3. haftadan itibaren kallus stabilitesiyle birlikte sırtüstü pozisyonda sopa yardımıyla omuz elevasyonunun 90°'nin üzerine kademeli olarak taşınması.
3. haftadan sonra doktorunuzun onayıyla sırtüstü yatarken sağlam eliniz ve bir sopa yardımıyla kırık taraf kolunuzu ağrısız sınırda yavaşça yukarı kaldırın.
🔍 Büyüt4. Kapalı Kinetik Zincir Serratus Anterior & Rotator Manşet Stabilizasyonu
4. Duvarda Küçük Top Çevirerek Omuz Çevresini Güçlendirme
Radyolojik kaynama sonrası (6-8. hafta) omuz kuşağı propriosepsiyonunu ve skapulotorasik ritmi yeniden kurmak için duvarda top üzerinde ritmik stabilizasyon.
Kemik kaynadıktan sonra (6. haftadan itibaren) duvara küçük bir top koyup elinizle hafifçe bastırarak küçük daireler çizin ve omuz kuşağı kaslarınızı güçlendirin.
🔍 Büyüt5. Pasif Glenohumeral Dekompresyon ve Sirkümdiksiyon (Codman)
5. Öne Eğilerek Kolu Sarkaç Gibi Gevşek Sallama
Klavikula kırık hattına makaslama veya rotasyonel tork bindirmeden glenohumeral eklemin alt kapsül esnekliğini korur.
Sağlam elinizle masaya dayanıp öne eğilin, ağrıyan kolunuzu tamamen serbest bırakıp küçük daireler halinde sallayın.
🔍 Büyüt6. Nötral Skapular Planda Glenohumeral Dış Rotatör Kuvvetlendirme
6. Dirsek Belde Sabitken Kolu Dışa Çevirme
Kallus olgunlaştıktan sonra omuz kuşağı dinamik stabilitesini ve akromioklavikular/sternoklavikular eklem uyumunu destekler.
Dirseğinizle gövdeniz arasına küçük bir rulo havlu koyup dirseğinizi 90 derece bükün; elinizi karnınızın önünden dışarıya doğru çevirip 3 saniye tutun.
Kaçınılması Gereken Hareketler ve Kesin Yasaklar
1. İlk 3 Hafta 90° Üzeri Omuz Elevasyonu/Abduksiyonu (Klavikula Uzun Eksende Torsiyonel Rotasyon Yapar)
1. İlk 3 Hafta Kırık Kolu Omuz Hizasından (90 Dereceden) Yukarı Kaldırmak
2. Kırık Taraf Üzerine Lateral Dekübit Yatış ve Erken Horizontal Adduksiyon Kompresyonu
2. Kırık Taraf Omuz Üzerine Yan Yatmak veya Kolu Göğüs Önünden Karşıya Zorlamak
3. Kallus Olgunlaşmadan Klavikula Üzerine Askılı Çanta Basısı veya Aksiyel Yüklenme
3. İlk 6 Hafta Sırt Çantası Takmak, Ağır Poşet Taşımak veya Kolla Yerden İterek Kalkmak
4. Radyolojik Tam Konsolidasyon Öncesi Şınav, Bench Press veya Temas Sporlarına Dönüş
4. Kemik Tam Kaynamadan Şınav Çekmek veya Futbol/Basketbol Gibi Temas Sporlarına Dönmek
Klavikula (Köprücük Kemiği) Kırığı — Video Rehberi
Videoların üzerine tıklayarak doğrudan pencerede açıp izleyebilir veya 📋 Özet & Ayarlar penceresinden detayları inceleyebilirsiniz.
Hastalığın Tanımı İle İlgili Video (1 Video)
Patofizyoloji, biyomekanik ve klinik tablo özeti
Hastalığın ne olduğu, neden geliştiği ve temel mekanizması
Köprücük Kemiği Kırığı (Klavikula Kırıkları) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
Klavikula kırıkları; tüm erişkin kırıklarının yaklaşık %5'ini, omuz kuşağı kırıklarının ise %40-45'ini oluşturan, göğüs kemiği (sternum) ile kürek kemiği (akromiyon) arasındaki tek kemik bağlantının kırılmasıdır. Vakaların %80'i kemik korteksinin en ince olduğu orta 1/3 şaft bölgesinde (Allman Grup I) görülür; sternokleidomastoid (SKM) kası mediyal parçayı yukarı-arkaya çekerken, pektoralis majör ve kolun ağırlığı lateral parçayı aşağı-öne çeker.
Köprücük kemiği kırığı (Klavikula Kırığı), göğüs kemiği ile omuzu birbirine bağlayan 'S' şeklindeki yatay kemiğin genellikle omuz üzerine veya açık el üzerine düşme sonucu kırılmasıdır. Kırık bölgesinde keskin ağrı, şişlik, köprücük kemiği üzerinde ele gelen basamaklanma ve omuzun aşağı-öne doğru düşmesi ile kendini gösterir.
Tedaviler ve Egzersizler İle İlgili Videolar
Faz bazlı fizyoterapi protokolleri, mobilizasyon ve terapötik egzersizler
Aşamalı iyileşme ve evde güvenli egzersiz uygulamaları
Omuz ve Köprücük Kemiği Kırıkları Sonrası Erken Dönem Egzersizleri
Kırık hattında torsiyonel stres oluşturmadan uygulanan erken pasif Codman sarkaç egzersizleri, dirsek/el bileği EHA ve skapular retraksiyon eğitimi.
Klavikula ve omuz kırıkları sonrasında eklem sertliğini önlemek için yapılan güvenli sarkaç (Codman) ve erken hareket egzersizleri.
Üst Ekstremite ve Kol Kırıkları Sonrası Rehabilitasyon Egzersizleri
İmmobilizasyon sonrası aktif-asistif omuz elevasyonu, skapulohumeral ritim restorasyonu ve progresif izotonik kuvvetlendirme protokolü.
Askı dönemi sonrasında omuz ve kol hareket açıklığını geri kazanmak ve kasları güçlendirmek için aşamalı egzersizler.
Klinik Değerlendirme, Gonyometri ve Özel Test Videoları
Yalnızca Sağlık Profesyoneli modunda görüntülenir (Hasta modunda gizlidir)
Omuz Kuşağı Gonyometrik Ölçümü (Fleksiyon, Abduksiyon, İç ve Dış Rotasyon)
Klavikula kırığı rehabilitasyonunda sternoklaviküler ve akromiyoklaviküler eşlikli omuz elevasyon ve rotasyon açılarının standart gonyometrik ölçümü.
Sistematik Omuz Kuşağı ve Klavikula Fizik Muayenesi
Sternoklaviküler eklemden akromiyoklaviküler ekleme klavikula palpasyonu, postüral asimetri, skapular diskinezi ve nörovasküler muayene.